تقابل عدالت، مصلحت و حقوق بشر

اموز خبر اعدام صدام رو اول توی خبرهای یاهو دیدم اتفاقی. خیلی غیر منتظره بود ولی حقیقت اشت. تلویزیون رو که روشن کردم سی ان ان هنوز شروع نکرده بود خبر رو یا اون لحظه بی خیالش شده بود ولی بی بی سی داشت از اعدام صدام میگفت و فیلم اعدام رو نشون میداد. عجیب این بود که تا لحظه انداختن طناب رو نشون میداد و بعد یه مرتبه میپرید به جسد صدام. بدون اونکه چیزی از لحظه اعدام نشون بده. یه سوالی که واسه آدم پیش میومد این بود که چرا دقایق اجرای حکم رو نشون نمیده. البته بی بی سی بی تقصیر بود این تصاویری بود که همه از تلویزیون عراق گرفته بودند و ظاهراً توی تلویزیون عراق هم هیچ چیزی بیشتر از این نشون نداده. ولی چرا؟ یه احتمال اینه که به خاطر این که احساسات طرفداران صدام تحریک نشه. احتمال دوم اینه که واسه این که ممکنه بچه ها هم این صحنه ها رو ببینند و براشون خوب نباشه. احتمال سوم هم اینه که یه چیزی اون وسط (موقع اجرای حکم) درست پیش نرفته و نخواستند اون صحنه ها رو نشون بدند و احتمال آخر (که به نظر من خیلی ضعیفه) اینه که اصلاً صدام اعدام نشده (حکم اجرا نشده) که البته به نظر من دلیلی نداره که به خاطر این که حکم رو اجرا نکنند یه صحنه سازی درست شده باشه. اگر واقعاً‌ به هر دلیلی نخواند که حکم رو اجرا کنند اینقدر ابزار سینمایی وجود داره که بشه یه صحنه خیلی خیلی واقعی درست کرد و حتی میشه یه مجسمه رو به جای صدام اعدام کرد و یا حتی یه محکوم دیگه رو.

ولی پست امروز در مورد این مساله نیست. در مورد این هم نیست که باید از اعدام صدام خوشحال باشیم یا ناراحت. در طرفداری یا انتقاد از حکم هم نیست. به عادلانه بودن محاکمه هم کاری نداره. تاثیر حکم رو بر آشوبهای عراق هم بررسی نمیکنه. پست امروز در واقع صرفاً‌در مورد یه جنبه خیلی کم اهمیته داستانه : یعنی تقابل دیگاههای مختلف در مورد حکم اعدام. حتماً شنیدید که خیلی از دولتهای دنیا از اعدام صدام به این دلیل که به خشونت توی عراق دامن میزنه انتقاد کردند. یه بابایی اومده بود به عنوان کارشناس توی بی بی سی که اون هم با اعدام صدام به این دلیل که درگیریهای فرقه ای رو تشدید میکنه مخالف بود. از اون طرف آمریکا بود که از اعدام دفاع کرده بود و بوش که از عدالت گفته بود و از اینکه به طور قطع اعدام صدام از شدت درگیریها نخواهد کاست. روسیه ولی انتقاد کرده بود از اعدام به همون دلیل که درگیریها رو شدیدتر میکنه. انگلیس هم گفته بود اگرچه با مجازات اعدام موافق نیست (با نفس مجازات اعدام) ولی از این که صدام محاکمه شده و برای جنایاتی که کرده مسوول شناخته شده استقبال میکنه. کشورهای اتحادیه اروپا هم قبلاً در جریان حکم دادگاه بدوی به دلیل مخالفت با مجازات اعدام با حکم مخالفت کرده بودند. یه سری محافل حقوق بشری هم به عادلانه و مطابق استانداردهای حقوقی بودن محاکمه اشکال وارد کرده بودند.

 نکته جالب قضیه همینجاست. دقیقاً ماهیت دولتها در همین اظهار نظر روشن میشه. لااقل الان هیچ کس شک نداره که اعدام صدام شدت درگیریهای فرقه ای رو کم نمیکنه و احتمال شدتشو بیشتر هم میکنه ولی موضوع اینه که آیا این موضوع ربطی به قضیه داره؟ چون که شدت درگیریهای فرقه ای در اثر اعدام صدام ممکنه بیشتر بشه باید صدام رو اعدام نکرد؟ دولتهایی که مصلحت رو بر عدالت ترجیح میدند و سابقه درستی در دموکراسی ندارند و معنی تفکیک قوا توشون درست جانیفتاده (مثل روسیه) استدلالی که میکنند دقیقاً استدلال مصلحتیه. کشورهایی که جنبه مذهبی (و مثلاً اعتقادات آخرالزمانی و دیدگاه عدالت ارزشی) دارند (مثل آمریکا) بیشتر به جنبه عدالت مساله اهمیت میدند حتی اگر نتیجه عدالت خشونت و درگیری (و دردسر) بیشتر باشه. البته معنیش این نیست که آقای بوش دنبال عدالته. معنیش اینه که اگر بوش بخواد یه حرفی بزنه که توی آمریکا خریدار داشته باشه باید دست بذاره روی جنبه های مذهبی و عدالت خواهانه. اروپایی ها هم که مثل همیشه همه چیز رو دقیقاً تفکیک میکنند از هم و تمایلات حقوق بشری، دموکراسی خواهانه، لائیسیته و ... باعث میشه که مواضع مخالف مجازات اعدام بگیرند ولی روی مساله تشدید درگیریهای فرقه ای کمتر دست میذارند چون همچین چیزایی توی اروپا کمتر خریدار داره (و البته دیدگاه های عدالت خواهانه و مذهبی). خلاصه این که اظهار نظر هر دولتی نشون میده که اون دولت چطور دولتیه.

/ 1 نظر / 11 بازدید
سعيد خليلي

زنده باد ايران ............. مرده باد دشمن ايران ............